We denken vaak dat pesten stopt zodra we ons diploma halen, maar de realiteit is weerbarstiger. Ook op de werkvloer komen intimidatie, buitensluiten en kleineren helaas voor. Of het nu gaat om een ‘grapje’ dat telkens over de grens gaat of een manager die onmogelijke eisen stelt: pesten is niet alleen pijnlijk, het is ook verboden. Wat zijn je rechten als de werksfeer giftig wordt?
Pesten kent vele gezichten
Pesten op het werk (juridisch ook wel Psychosociale Arbeidsbelasting of PSA genoemd) gebeurt niet altijd openlijk. Het kan gaan om:
-
De manager: Die je overlaadt met werk, publiekelijk afvalt of bewust informatie achterhoudt. Dit valt onder het schenden van goed werkgeverschap.
-
Collega’s: Die roddelen, je negeren of je werk saboteren.
-
Derden: Zoals agressieve klanten of mondige leveranciers.
Belangrijk om te weten: Volgens de Arbowet is je werkgever verplicht om een beleid te voeren dat pesten voorkomt en aanpakt. De werkgever is dus verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving, ook als hij niet zelf de pester is.
Stap 1: Trek aan de bel
Het is verleidelijk om te hopen dat het overwaait, maar dossieropbouw begint op dag één.
-
Maak het bespreekbaar: Stap naar je leidinggevende of HR.
-
De vertrouwenspersoon: Veel organisaties hebben een vertrouwenspersoon. Er is momenteel wetgeving in de maak (Wet verplichte vertrouwenspersoon) die dit voor veel bedrijven verplicht stelt. Gebruik deze route voor een veilig gesprek.
-
Houd een logboek bij: Noteer data, tijden, getuigen en wat er precies is gezegd of gedaan.
Ziekmelden of een conflict?
Als de emmer overloopt, melden veel werknemers zich ziek. Juridisch is dit een lastig punt. Er is namelijk een verschil tussen ‘echt’ ziek zijn en ‘situationele arbeidsongeschiktheid’.
In het geval van situationele arbeidsongeschiktheid ben je fysiek en mentaal in staat om te werken, maar niet op déze plek onder déze omstandigheden. De bedrijfsarts zal dan vaak adviseren om in gesprek te gaan (eventueel via mediation). Let op: je hebt in die periode wel recht op loon, maar je moet wel meewerken aan een oplossing om de werksituatie te herstellen.
Als pesten leidt tot een burn-out
Soms gaat het pesten zo ver dat je er medisch onderdoor gaat. Je bent dan écht ziek (bijvoorbeeld door een burn-out of depressie). Als kan worden aangetoond dat de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden (door bijvoorbeeld signalen van pesten te negeren), kan de werkgever aansprakelijk zijn voor de schade. Je kunt dan een schadevergoeding eisen voor de geleden immateriële en materiële schade (artikel 7:658 BW).
De ‘slechte’ beoordeling als wapen
Pesters gebruiken de jaarlijkse beoordeling soms om hun slachtoffer verder in de hoek te drijven. Krijg je een onterechte negatieve beoordeling?
-
Teken niet zomaar: Ben je het er niet mee eens? Teken dan ‘voor gezien’ in plaats van ‘voor akkoord’, of voeg een schriftelijke reactie toe waarin je uitlegt waarom de beoordeling onjuist is.
-
Dossieropbouw: Zonder jouw weerwoord lijkt het dossier van de werkgever compleet, wat een ontslag wegens disfunctioneren later makkelijker maakt. Jouw protest is je juridische schild.
Ontslag: De weg naar buiten
Soms is de situatie zo onhoudbaar dat weggaan de enige optie lijkt.
-
Neem nooit zomaar zelf ontslag: Je verspeelt hiermee direct je recht op een WW-uitkering en een transitievergoeding.
-
Vaststellingsovereenkomst (VSO): Vaak is een vertrek met wederzijds goedvinden de beste oplossing. Een jurist kan hierbij onderhandelen over een hogere vergoeding (de zogenaamde ‘billijke vergoeding’) als de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld door het pesten te laten voortbestaan.
Conclusie
Pesten op het werk hoef je niet te accepteren. De wet staat aan de kant van de werknemer die een veilige werkplek eist. Of je nu wilt blijven en de situatie wilt verbeteren, of wilt vertrekken met een goede regeling: zorg dat je niet alleen staat.