Niets is vervelender dan op de dag dat je salaris gestort hoort te worden, een lege bankrekening aan te treffen. Soms is een loonstop terecht (je bent bijvoorbeeld uit dienst), maar vaak is het een drukmiddel in een conflict. Wanneer mag een werkgever de kraan écht dichtdraaien, en wanneer staan ze juridisch op glad ijs?
Ziekte: Loonopschorting of loonstop?
Als je ziek bent, heb je in principe recht op doorbetaling van (minimaal 70% van) je loon gedurende twee jaar. Toch ziet het UWV en de rechter regelmatig dat werkgevers de betaling staken. Hierbij moet een cruciaal juridisch onderscheid worden gemaakt:
-
Loonopschorting (Tijdelijk): Dit is een soort ‘pauzeknop’. De werkgever mag dit doen als jij je niet houdt aan de controlevoorschriften (bijvoorbeeld: je bent niet thuis voor de bedrijfsarts). Zodra jij alsnog meewerkt, moet de werkgever het achterstallige loon met terugwerkende kracht alsnog betalen.
-
Loonstopzetting (Definitief): Dit is veel ingrijpender. Dit mag alleen als je weigert passende arbeid te verrichten of je re-integratie structureel blokkeert. Belangrijk: Sinds 2020 is de werkgever wettelijk verplicht om je eerst schriftelijk te waarschuwen én te vertellen wat je moet doen om de loonstop te voorkomen.
Let op: Je verliest je recht op loon ook als je informatie hebt verzwegen bij een aanstellingskeuring of als je jouw genezing opzettelijk belemmert.
Conflict op de werkvloer: De ‘risicosfeer’
Een arbeidsconflict is een grijs gebied. Vaak zegt de baas: “Als je niet komt werken, betaal ik niet.”
Vroeger gold de regel ‘geen arbeid, geen loon’. Sinds de invoering van de WAB (Wet Arbeidsmarkt in Balans) is dit omgedraaid: de hoofdregel is nu ‘geen arbeid, wel loon, tenzij de oorzaak voor rekening van de werknemer komt’ (artikel 7:628 BW). Bij een conflict wordt gekeken in wiens ‘risicosfeer’ de situatie ligt. Is de sfeer zo verpest door toedoen van de werkgever dat werken onmogelijk is? Dan moet hij doorbetalen. Meld je je ziek vanwege het conflict? Dan zal de bedrijfsarts moeten beoordelen of er sprake is van ‘situationele arbeidsongeschiktheid’.
Schorsing: De baas kiest, de baas betaalt
Word je op non-actief gesteld omdat er bijvoorbeeld een onderzoek naar je loopt? Dan blijft je recht op loon vrijwel altijd bestaan. De Hoge Raad is hier streng in: een schorsing ligt in de risicosfeer van de werkgever. Hij kiest ervoor dat jij niet mag komen, dus hij moet de rekening betalen – ook als achteraf blijkt dat de schorsing terecht was.
Ontslag op staande voet: De harde stop
Bij een ontslag op staande voet stopt de loonbetaling direct, omdat de arbeidsovereenkomst per direct eindigt. Actie vereist: Ben je het er niet mee eens? Dan heb je slechts twee maanden de tijd om naar de rechter te stappen om het ontslag te vernietigen. Als de rechter je gelijk geeft, moet de werkgever alsnog alle gemiste salarissen (plus een flinke wettelijke verhoging) betalen.
Als de kas simpelweg leeg is
Soms is een loonstop geen onwil, maar onmacht. De werkgever heeft simpelweg geen geld meer.
-
Check de feiten: Vraag om bewijs van de financiële nood.
-
Faillissement: Als het bedrijf echt omvalt, neemt het UWV onder bepaalde voorwaarden de loonbetaling over (de loonovername-regeling).
-
Juridische correctie: Wacht niet te lang met het verzenden van een loonvordering. Als een bedrijf bijna failliet is, telt elke dag om je positie als schuldeiser veilig te stellen.
Conclusie: Wat kun je doen?
Een loonstop is een zwaar middel dat aan strikte regels is gebonden. Wordt jouw loon onterecht ingehouden? Dan kun je aanspraak maken op de wettelijke verhoging. Deze ‘boete’ voor de werkgever kan oplopen tot 50% van je salaris bovenop het bedrag dat je al tegoed had.
Mijn advies: Elke situatie is uniek. Schakel direct hulp in van een jurist om een officiële loonvordering te sturen. Vaak is een stevige brief al genoeg om de werkgever eraan te herinneren dat de wet niet zomaar opzij kan worden geschoven.